الْقِيامَةِ كِتاباً يَلْقاهُ مَنْشُوراً . « 1 » « ما طائر هر انسانى را به گردن او ملازم قرار ميدهيم و در روز قيامت براى او نامهء عملى را خارج ميكنيم كه آن را باز شده و گسترده مىبيند و مشاهده مىنمايد . » آيه شريفه نمىفرمايد : وَ نَخرِجُهُ يَومَ القِيَامَةِ كِتَاباً « ما همان طائر و نامهء عمل را بيرون مىآوريم به صورت كتاب باز شده » بلكه ميفرمايد : وَ نُخْرِجُ لَهُ يَوْمَ الْقِيامَةِ كِتاباً « ما براى اين شخص نامهء عمل و كتابى را بيرون مىآوريم » . و سرّش اينست كه اعمالى را كه انسان هر روز و هر ساعت مرتّباً انجام ميدهد ، يك صورت خارجى دارد و يك اثر نفسانى ، آنچه ملازم و ملاصق با نفس انسان است همان اثر و نتيجه و حاصل نفسانى است نه نفس اعمال . مثلًا فرض كنيد نجّار كه نجّارى مىكند و چوب را به صورت سرير و تخت و كرسى در مىآورد ، آنچه براى نفس او مىماند ، آن چيزى است كه در نفس او در اثر اين كار اثر ميگذارد ؛ و يا بافنده‌اى كه پيوسته قالىهائى مىبافد و بنّائى كه مسجدى ميسازد ، أفعال خارجى آنها به صورتهاى خارجيّه در نفس نيست بلكه آن نتيجه و جان و روح و حقيقت آن ملازم با نفس ميگردد و طائِرَهُ فِي عُنُقِهِ مراد همان نتيجه و حاصل نفسانى عمل است ، ولى انسان خودِ عمل را در روز قيامت مشاهده مىكند ؛ مُشاهَد او عين اعمالى است كه بجا آورده است ؛ آنچه طائر انسان است هميشه با او هست در دنيا و در حال مرگ و در برزخ و در حشر و با همان نفس كه چنين طائرى ملازم است در روز قيامت عين عمل خود را گسترده و باز شده مىبيند .

--> ( 1 ) . آيه 13 ، از سورهء 17 : الإسراء